Zona Industriale “Çukarka” në Preshevë nuk është thjesht një parcelë në hartë.

Ideja është që toka komunale të shndërrohet në burim aktiv zhvillimi – një hapësirë ku bizneset mund të nisin shpejt punën, ndërsa komuniteti lokal të fitojë atë që i nevojitet më shumë: vende pune, të ardhura më të qëndrueshme dhe dinamikë të re ekonomike.

Pse Presheva dhe pse tani?

Presheva ndodhet pranë Korridorit 10 (E-75), një nga boshtet rrugore më të rëndësishme të Evropës Juglindore. Kjo e bën lokacionin natyrshëm tërheqës për logjistikë dhe veprimtari që varen nga qarkullimi i shpejtë i mallrave. Sot, shumë kompani kërkojnë pozicione “mjaft afër” tregjeve të BE-së dhe konkurruese në kosto, sidomos pas ndryshimeve në zinxhirët globalë të furnizimit. Në këtë realitet, komunat që ofrojnë shpejtësi procedurash dhe rregulla të qarta fitojnë avantazh.

Çfarë është “Çukarka” – me një fjali?

Çukarka është tokë komunale për ekonomi, ku investitori mund të vendosë një hallë të montueshme dhe të nisë punën, por me detyrime të rrepta kontraktuale dhe kontroll:

punësim, respektim i standardeve teknike dhe kthim i parcelës në gjendjen fillestare nëse ndërpritet veprimtaria.

Cilat janë synimet?

Synimet mund të përmblidhen në tre pika:

1. Vende pune – përparësi ka punësimi i qytetarëve nga Presheva dhe rrethina, në logjistikë, magazinim, paketim dhe montim të lehtë.

2. Buxhet më i qëndrueshëm – punësimi sjell të ardhura përmes taksave dhe rritjes së aktivitetit ekonomik.

3. Më shumë punë për bizneset lokale – transport, spedicion, servise, siguri, catering, pastrim, kontabilitet: këto shërbime mund të mbeten në ekonominë lokale.

Kush e menaxhon zonën dhe pse ka rëndësi?

Në modelin e Çukarkës, rolin kryesor e ka Drejtoria komunale për investime, punë komunale dhe ndërtimtari. Kjo do të thotë se nuk krijohet kompani e re, nuk shtohen borde dhe nuk krijohen kosto shtesë administrative – por shfrytëzohen kapacitetet ekzistuese. Drejtoria bëhet edhe operator, edhe qendër shërbimi për investitorët, por edhe mekanizëm kontrolli për mbrojtjen e interesit të komunës.

“One-Stop-Shop” – çfarë nënkupton?

Për investitorin, shpesh problemi kryesor nuk është çmimi i tokës, por koha: sa shpejt merr informacione, leje, lidhje infrastrukturore dhe procedurë të qartë. “One-Stop-Shop” do të thotë se Drejtoria është pika e vetme e kontaktit që:

• udhëzon investitorin hap pas hapi,

• koordinon procedurat me shërbimet,

• përdor formularë dhe lista kontrolli të standardizuara,

• ndjek afatet dhe detyrimet kontraktuale.

Pse objektet montuese?

Veçantia e Çukarkës është insistimi në objekte të montueshme/çmontueshme. Kjo është politika “pa rrënoja”. Përvoja tregon se objektet e braktisura dhe skeletet e betonit mund të ngarkojnë buxhetin dhe hapësirën për vite. Objektet montuese mundësojnë fillim të shpejtë dhe – po aq e rëndësishme – dalje të pastër. Nëse kompania ndalon punën, parcela kthehet në gjendjen fillestare dhe mund të përdoret sërish.

Transparencë dhe besim

Programi parashikon informacione publike: cilat parcela janë dhënë, cilat kompani operojnë, sa vende pune janë hapur dhe raport vjetor mbi rezultatet. Kjo rrit besimin e qytetarëve dhe investitorëve se sistemi është i parashikueshëm dhe i rregullt.

Përfundim

Çukarka i jep Preshevës mundësinë ta shndërrojë pozicionin në avantazh ekonomik. Thelbi nuk është toka si mall, por toka si mjet për punësim. Nëse modeli zbatohet me shpejtësi, kontroll dhe komunikim të hapur, zona mund të bëhet një nga projektet më të rëndësishme të zhvillimit në jug të Serbisë.

Hartimi i këtij lajmi financohet nga Bashkimi Evropian në partneritet me Qeverinë e Republikës së Serbisë, përmes programit EU PRO Plus. Përmbajtja e tij është përgjegjësi ekskluzive e Komunës së Preshevës dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.

Industrijska zona „Čukarka“: šta je, čemu služi i šta može da donese Preševu

Industrijska zona „Čukarka“ u Preševu nije samo još jedna parcela na mapi. Ideja zone je da opštinsko zemljište postane aktivan razvojni resurs – mesto gde preduzeća mogu brzo da počnu posao, a lokalna zajednica da dobije ono što joj je najpotrebnije: radna mesta, stabilnije prihode i novu ekonomsku dinamiku.

Zašto baš Preševo i zašto baš sada?

Preševo se nalazi uz Koridor 10 (E-75), jednu od najvažnijih drumskih osa Jugoistočne Evrope.

To znači da je lokacija prirodno privlačna logistici i svim delatnostima koje zavise od brzog protoka robe.

U realnosti, mnoge kompanije danas traže pozicije koje su “dovoljno blizu” tržištima EU, a dovoljno konkurentne po troškovima – posebno nakon poremećaja u globalnim lancima snabdevanja.

U takvom okruženju, lokalne sredine koje obezbede brzinu procedura i jasna pravila dobijaju prednost.

Šta je „Čukarka“ – u jednoj rečenici?

Čukarka je opštinsko zemljište namenjeno privredi, gde investitor može da postavi montažnu halu i krene sa radom, ali uz strogo ugovorene obaveze i kontrolu: zapošljavanje, poštovanje tehničkih standarda i obavezno vraćanje parcele u prvobitno stanje ako prestane rad.

Šta su ciljevi zone?

Ciljevi se mogu sažeti u tri tačke:

1. Radna mesta – prioritet je da se zaposle ljudi iz Preševa i okoline, u delatnostima koje se mogu brzo pokrenuti: logistika, skladištenje, pakovanje, laka montaža.

2. Stabilniji budžet – kada se ljudi zaposle, opština dobija deo prihoda kroz poreze i rast ekonomske aktivnosti.

3. Više posla za lokalne firme – zona nije „ostrvo“. Prevoz, špedicija, servisi, obezbeđenje, catering, čišćenje, knjigovodstvo – sve su to poslovi koji mogu ostati u lokalnoj ekonomiji.

Ko upravlja zonom i zašto je to važno?

U modelu Čukarke, ključnu ulogu ima opštinska Direkcija za investicije, komunalne radove i građevinarstvo. To znači da se ne osniva novo preduzeće, ne formiraju novi upravni odbori i ne stvaraju dodatni administrativni troškovi – već se koriste postojeći kapaciteti.

 Direkcija istovremeno preuzima ulogu operatera i servisnog centra za investitore, ali i kontrolnog mehanizma koji štiti interes opštine.

„One-Stop-Shop“ – šta to praktično znači?

Za investitora, najveći problem često nije sama cena zemljišta, već vreme: koliko brzo može dobiti informacije, dozvole, priključke i jasnu proceduru. “One-Stop-Shop” znači da Direkcija postaje jedinstvena kontakt tačka koja:

• daje smernice i vodi investitora kroz korake,

• koordinira procedure i komunikaciju sa službama,

• obezbeđuje standardizovane obrasce i checkliste,

• prati rokove i obaveze iz ugovora.

Zašto montažni objekti?

Specifičnost Čukarke je insistiranje na montažno–demontažnim objektima. To je politika “bez ruševina”. Iskustva mnogih sredina pokazuju da napušteni objekti, betonski skeleti i nerešeni imovinsko-pravni odnosi mogu godinama opterećivati lokalni budžet i prostor. Montažni objekti omogućavaju brz start i još važnije – čist izlaz.

Ako firma prestane sa radom, parcela se vraća u prvobitno stanje i može da primi novog investitora.

Transparentnost i poverenje Program zone predviđa i javne informacije: koje parcele su izdate, koje firme posluju, koliko je novih radnih mesta otvoreno, kao i godišnji izveštaj o efektima. Ovo je važno kako bi građani imali uvid u rezultate, ali i kako bi investitori stekli poverenje da je sistem predvidiv i “čist”.

Zaključak

Čukarka je koncept koji Preševu daje šansu da svoju poziciju pretvori u ekonomsku prednost. Suština nije u zemljištu kao robi, već u zemljištu kao alatu za posao. Ako model bude sproveden dosledno – uz brzinu procedura, kontrolu uslova i otvorenu komunikaciju – zona može postati jedan od najvažnijih razvojnih projekata juga Srbije.

Izrada ove vesti finansira se od strane Evropske unije u partnerstvu sa Vladom Republike Srbije, kroz program EU PRO Plus. Njena sadržina je isključiva odgovornost Opštine Preševo i ne odražava nužno stavove Evropske unije.